1. Zasada ogólna
Jak wynika z art. 31 § 1 KRO, do majątku wspólnego należą wszystkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Przepisy nie wymagają, aby nabycie nastąpiło wspólnie, ani aby środki pochodziły od obojga małżonków. Wystarczy, że nabycie nastąpiło w czasie trwania wspólności ustawowej.
2. Lokaty bankowe
Środki pieniężne zgromadzone na lokacie bankowej stanowią element majątku wspólnego, jeżeli zostały ulokowane z dochodów, które zgodnie z art. 31 § 2 pkt 1–2 KRO wchodzą do majątku wspólnego, tj. np. z wynagrodzenia za pracę czy dochodów z działalności gospodarczej.
Nie ma znaczenia, czy lokata została założona przez jednego, czy przez oboje małżonków.
Nawet jeśli rachunek bankowy (na którym ulokowano środki) został otwarty wyłącznie na nazwisko jednego z małżonków, środki na nim zgromadzone zachowują charakter wspólności majątkowej.
W orzecznictwie przyjmuje się konsekwentnie, że o przynależności środków do majątku wspólnego decyduje źródło ich pochodzenia, a nie forma rachunku bankowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1997 r., II CKN 90/97).
3. Obligacje skarbowe i inne papiery wartościowe
Podobnie należy ocenić sytuację zakupu obligacji (skarbowych, komunalnych czy korporacyjnych) bądź innych papierów wartościowych.
Jeżeli zakup nastąpił w czasie trwania wspólności ustawowej i sfinansowano go ze środków należących do majątku wspólnego, obligacje wchodzą do tego majątku – nawet jeśli formalnie nabywcą jest tylko jeden z małżonków.
Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa, fakt, że instrumenty finansowe są zapisane na imię jednego z małżonków, nie przesądza o ich przynależności do jego majątku osobistego (por. uchwała SN z 28 marca 2013 r., III CZP 1/13 – dotyczyła funduszy emerytalnych, ale zasada rozciąga się także na inne prawa majątkowe).
4. Wyjątek – środki pochodzące z majątku osobistego
Lokata lub obligacje mogą jednak stanowić majątek osobisty, jeżeli zostały nabyte ze środków pochodzących z majątku osobistego małżonka (art. 33 KRO), np.:
ze spadku albo darowizny,
ze sprzedaży rzeczy nabytej przed zawarciem małżeństwa,
z odszkodowania za uszkodzenie ciała lub zadośćuczynienia za krzywdę.
W takim przypadku konieczne jest udowodnienie pochodzenia środków. W praktyce istotną rolę odgrywa tu zasada z art. 31 § 1 KRO, zgodnie z którą domniemywa się, że składnik majątku nabyty w trakcie trwania wspólności należy do majątku wspólnego, chyba że zostanie wykazane inaczej.
5. Podsumowanie
Co do zasady: lokaty bankowe i obligacje nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej, nawet przez jednego z małżonków, wchodzą w skład majątku wspólnego.
Wyjątek: jeżeli zostały sfinansowane z majątku osobistego jednego z małżonków, stanowią jego majątek osobisty.
Kluczowe znaczenie ma źródło finansowania, a nie fakt, na kogo formalnie założono lokatę czy kto figuruje jako nabywca obligacji
